spurt og svarað

Hér á þessari síðu er hægt að nálgast spurningar  og svör varðandi minnkað starfshlutfall launamanna og sjálfstætt starfandi (neðst á síðunni) á grundvelli bráðabirgðaákvæðis XIII og XIV við lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar 

1. Umsóknarferliðgrunnskilyrði og tímalengd 


1. Hver eru almenn skilyrði fyrir mig, sem launamann, til að eiga rétt til atvinnuleysisbóta samhliða minnkuðu starfshlutfalli?

Hafa unnið í a.m.k. 45% starfshlutfalli þar sem starfshlutfall þitt þarf að minnka um a.m.k. 20% og þú þarft að vera áfram í a.m.k. 25% starfshlutfalli.

Hafa verið með einhverjar tekjur á síðastliðnum þremur mánuðum áður en starfshlutfall þitt er minnkað.

2. Hvernig sæki ég um atvinnuleysisbætur vegna minnkaðs starfshlutfalls?

Þú sækir um atvinnuleysisbætur vegna minnkaðs starfshlutfalls á mínum síðum atvinnuleitenda. 

3. Hvaða skilyrði eru fyrir því að hægt sé að fá greiðslur vegna minnkaðs starfshlutfalls og er eitthvað lágmark?

Minnka þarf starfshlutfall þitt um a.m.k. 20 prósentustig (Dæmi: 100% í 80% eða 50% í 30%) og starfsmaður þarf að vera áfram í a.m.k. 25% starfshlutfalli. 

 

4. Þarf ég að vera í fullri vinnu til að eiga rétt á minnkuðu starfshlutfalli?

Nei, það er ekki skilyrði að launamaður sé í 100% starfi. Starfshlutfall þarf að hafa minnkað um a.m.k. 20  prósentustig og má ekki fara niður fyrir 25% starfshlutfall. Frá 1. júlí 2020 þarf starfsmaður að vera í a.m.k. 50% starfshlutfalli.

5. Ég var í hlutastarfi og það á að minnka starfshlutfallið mitt. Á ég rétt til atvinnuleysisbóta?

Já, svo lengi sem starfshlutfall þitt er minnkað um a.m.k. 20 prósentustig og þú ert í a.m.k. 25% starfshlutfalli áfram. 

 

6. Ég er í tveimur störfum, get ég skilað inn umsókn um minnkað starfshlutfall fyrir bæði störfin?

Já, þú getur valið tvo launagreiðendur í umsókninni. 

7. Ég hef verið í námi með vinnu. Á ég rétt á atvinnuleysisbótum ef ég fer í minnkað starfshlutfall?

námsmenn eiga rétt til atvinnuleysisbóta samkvæmt bráðabirgðaákvæðinu hafi starfshlutfall þeirra verið minnkað og önnur skilyrði fyrir greiðslum eru uppfyllt. 

 

8. Hversu lengi get ég fengið atvinnuleysisbætur í minnkuðu starfshlutfalli?

Hlutabótaleiðin hefur verið framlengd til 31. ágúst 2020. Frá og með 1. júlí 2020 hækkar  lágmarks starfshlutfall úr 25% í 50%.

9. Þarf atvinnurekandi að skila inn staðfestingu á minnkuðu starfshlutfalli?

Já, atvinnurekandi gerir það á mínum síðum atvinnurekenda á sérstöku umsóknarformi.

10. Ef ég sem launamaður fæ greiðslur vegna minnkaðs starfhlutfalls, missi ég þá rétt til atvinnuleysisbóta?

Nei, greiðslur á grundvelli þessarar tímabundnu heimildar hafa ekki áhrif á rétt þinn til greiðslu atvinnuleysisbóta í framtíðinni. 

11. Þarf ég sem launamaður að hafa verið í ákveðið langan tíma í vinnu hjá sama atvinnurekanda til að eiga rétt á bótum í minnkuðu starfshlutfalli?

Nei, við útreikning er miðað við meðaltekjur síðustu þrjá mánuði áður en starfshlutfall var minnkað. Allar tekjur sem greitt er tryggingargjald af eru 
skoðaðar við það mat. 

12. Ef ég er að koma aftur til vinnu úr fæðingarorlofi og fer beint í minnkað starfshlutfall, á ég rétt á þessum bótum?

. Til  finna meðaltekjur þínar notum við fjárhæð fæðingarorlofs sem þú varst   á síðustu þremur mánuðum.

Búið er að samþykkja að heimilt verði að óska eftir að miðað sé við þær tekjur sem notaðar voru til útreiknings á rétti til fæðingarorofs. Unnið er að útfærslu á þeirri lausn.

13. Þarf atvinnurekandi að gera tímabundinn nýjan ráðningasamning við starfsmann?

Já, það þarf að samkomulag við starfsmann um  minnkað starfshlutfall. Vinnumálastofnun hvetur tilþess að slíkt samkomulag sé gert skriflega. 

14. Getur minnkað starfshlutfall í einhverjum aðstæðum verið einhliða ákvörðun atvinnurekanda?

Nei, launamaður þarf alltaf að samþykkja minnkað starfshlutfall og viðkomandi heldur öllum kjarasamningsbundnum réttindum.

15. Ég hef verið alveg tekjulaus síðustu þrjá mánuði og átti að byrja að vinna 1. apríl í fullu starfi. Á ég rétt á atvinnuleysisbótum á móti minnkuðu starfshlutfalli?

Nei líklegast ekki þar sem viðmiðunartímabilið sem notað er til  reikna út fjárhæð atvinnuleysisbóta er ekki til staðar. 

16. Þarf ég sem launamaður að hafa verið í ákveðið langan tíma í vinnu hjá sama atvinnurekanda til að eiga rétt á bótum í minnkuðu starfshlutfalli?

Nei við útreikning er miðað við meðaltekjur síðustu þrjá mánuði áður en starfshlutfall var minnkað. Við útreikning er miðað við meðaltekjur siðustu þriggja mánaða"

17. Ég var að byrja að vinna 1. mars sl. og á enga aðra vinnusögu á Íslandi. Á ég rétt til atvinnuleysisbóta sé starfshlutfallið mitt minnkað?

Nei, ef tekjur þínar yfir síðustu þrjá mánuði eru engar þá átt þú ekki rétt til atvinnuleysisbóta á móti minnkuðu starfshlutfalli. Til að eiga rétt til slíkra atvinnuleysisbóta þarft þú að fá a.m.k. laun greidd í einn mánuð áður en starfshlutfall þitt er minnkað.

18. Ég er í veikindaleyfi, má minnka við mig starfshlutfall og ég fæ atvinnuleysisbætur á móti?

Á meðan þú átt rétt á launum í veikindaleyfi frá vinnuveitanda þínum er mögulegt að fá greiddar atvinnuleysisbætur í minnkuðu starfshlutfalli.  Ef þú er frá vinnu vegna veikinda eða slyss, lengur en réttur þinn til launa nær, átt þú ekki rétt á atvinnuleysisbótum. Í slíkum tilfellum kannt þú að eiga rétt á dagpeningum úr sjúkrasjóði stéttarfélags þíns eða sjúkradagpeningum frá Sjúkratryggingum Íslands.  

19. Ég hef verið í fullri vinnu en er nú komin í minnkað starfshlutfall Vinnuveitandi minn segir að ég eigi samt að vinna 100% vinnu. Er það rétt?

Nei, fari starfsmaður niður í 50% starfshlutfall er hægt að sækja um 50% bætur á móti. Hann á þá að inna af hendi 50% vinnu. Ef starfshlutfall breytist á meðan úrræðið er virkt þarf að  tilkynninga um breytingu til Vinnumálastofnunar.

20. Ég er í tilfallandi vinnu og hef því ekki fast starfhlutfall, hvaða rétt hef ég?

Einstaklingur sem uppfyllir almenn skilyrði á rétt á þessu úrræði ef fyrir liggur samkomulag á milli launamanns og atvinnurekanda um minnkað starfshlutfall.  Almenn skilyrði: Aðili þarf að hafa verið í 45%-100% starfshlutfalli, starfshlutfall þarf að hafa verið minnkað um minnst 20% frá reiknuðu meðaltalshlutfalli fyrir breytingu og endanlegt starfshlutfall má ekki verða minna en 25%. 

21. Ég er með tímabundið atvinnuleyfi, á ég rétt á atvinnuleysisbótum samhliða minnkaðs starfshlutfalls?

Já, útlendingar sem hafa tímabundið atvinnuleyfi eiga rétt til atvinnuleysisbóta samhliða minnkuðu starfshlutfalli á grundvelli bráðabirgðaákvæðis XIII. 

22. Ég er ekki með lögheimili á Íslandi, á ég rétt á atvinnuleysisbótum samhliða minnkaðs starfshlutfalls?

Já, einstaklingur þarf ekki að hafa lögheimili á Íslandi til að eiga rétt til atvinnuleysisbóta samhliða minnkuðu starfshlutfalli á grundvelli bráðabirgðaákvæðis XIII. 

23. Ég er ekki staddur á Íslandi, á ég rétt á atvinnuleysisbótum samhliða minnkaðs starfshlutfalls?

Já, einstaklingur þarf ekki að vera staddur á Íslandi til að eiga rétt til atvinnuleysisbóta samhliða minnkuðu starfshlutfalli á grundvelli bráðabirgðaákvæðis XIII. 

24. Geta þeir sem eru yngri en 18 ára og þeir sem eru 70 ára eða eldri sótt um hlutabætur?

Já, engin aldurstakmörk eru á úrræðinu.  

25. Ef ég tek út séreignasparnað, skerðir það atvinnuleysisbæturnar?

Nei, úttekt á séreignasparnaði skerðir ekki atvinnuleysisbætur. 

26. Get ég verið í sumarfríi samhliða því að fá greiddar atvinnuleysisbætur í minnkuðu starfshlutfalli?

Já þú getur tekið út það orlof sem þú átt rétt á hjá þínum vinnuveitanda samhliða því að fá greiddar atvinnuleysisbætur vegna minnkaðs starfshlutfalls. Þú þarft þó að vera áfram í skertu starfsthlutfalli þann tíma sem þú þert í fríi.


2. Fjárhæðir 


Hvað eru bæturnar háar sem ég fæ í minnkuðu starfhlutfalli?

Ekki er hægt að gefa eitt algilt svar við þessu þar sem upphæð ræðst af nokkrum breytum m.a. hversu mikið starfshlutfall þitt er minnkað, hvað þú varst með í laun og hvað þú verður með áfram í laun. 

Fjárhæð atvinnuleysisbóta samhliða minnkuðu starfshlutfalli getur aldrei verið hærri en 342.303 kr.

Greiðsla til einstaklings sem er færður úr 100% starfshlutfalli í 50% verður þá 50% af 456.404.- kr. eða 228.202.- kr. ásamt 11,5% mótframlagi í lífeyrissjóð. Þetta er með þeim fyrirvörum að laun frá vinnuveitanda og greiðslur atvinnu­leysis­bóta samanlagt geta ekki numið hærri fjárhæð en 700.000 kr. á mánuði og skulu ekki nema hærri fjárhæð en 90% af meðaltali heildarlauna launa­manns. 

Ef meðaltal heildarlauna er undir 400 þús. á mánuði miðað við fullt starf, þá kemur ekki til skerðinga bóta. 

 

Heildarlaun einstaklings geta ekki hækkað við það að fara í lægra starfshlutfall. 

Dæmi I: Launamaður í 100% starfi hefur 400 þús. í mánaðarlaun en vinnuveitandi ákveður að minnka starfshlutfall hans um 75% vegna erfiðleika í rekstri. Þessi einstaklingur sækir um 75% atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun og vinnuveitandi greiðir honum 25% laun. Hann fær því 100  þús. frá vinnuveitanda og 300 þús. frá Vinnumálastofnun. Laun hans og atvinnuleysisbætur munu þá samanlagt jafngilda þeim launum sem hann hafði áður en hann fór í hið minnkaða starfshlutfall, eða 400 þús. á mánuði.  

Dæmi II: Launamaður í 100% starfi hefur 600 þús. í mánaðarlaun en vinnuveitandi ákveður að minnka starfshlutfall hans um 50% vegna erfiðleika í rekstri. Þessi einstaklingur sækir um 50% atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun. Hann fær því 300 þús. frá vinnuveitenda og 228 þús. frá Vinnumálastofnun. Laun hans og atvinnuleysisbætur munu þá samanlagt nema 528 þús. á mánuði eða 84% af heildarlaunum.  

Dæmi III: Launamaður í 100% starfi hefur 900 þús. í mánaðarlaun en vinnuveitandi ákveður að minnka starfshlutfall hans niður í 60% vegna erfiðleika í rekstri. Þessi einstaklingur sækir um 40% atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun. Hann fær því 540 þús. frá vinnuveitenda og 160 þús. frá Vinnumálastofnun. Laun hans og atvinnuleysisbætur munu þá samanlagt nema 700 þús. á mánuði eða tæpum 80% af heildarlaunum.  

Dæmi IV: Launamaður í 50% starfi hefur 250 þús. í mánaðarlaun en vinnuveitandi ákveður að minnka starfshlutfall hans um helming vegna erfiðleika í rekstri. Þessi einstaklingur sækir um 25% atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun. Hann fær því 125 þús. frá vinnuveitenda og 114 þús. frá Vinnumálastofnun. Við þetta lækkar viðkomandi í heildartekjum en ekki vegna skerðingar bóta - hann fær óskert 25% af hámarkstekjutengingu atvinnuleysisbóta þar sem hann er með laun undir 400 þús.kr. 

Starfsmaður hjá mér er ráðinn með ráðningarstyrk frá Vinnumálastofnun. Er mér heimilt að minnka starfshlutfall hans? 

, launamaður og atvinnurekandi sem skrifað hafa undir samning vegna ráðningarstyrks frá Vinnumálastofnun er heimilt að gera samkomulag um minnkað starfshlutfall. Fjárhæð ráðningastyrksins skerðist frá Vinnumálastofnun í réttu hlutfalli við hið minnkaða starfshlutfall og starfsmaður fær greiddar atvinnuleysisbætur á móti í hlutfalli við hið minnkaða starfshlutfall. 

Koma tekjur frá öðrum aðilum til skerðingar á greiðslum í minnkuðu starfshlutfalli?

Já, tekjur frá öðrum en atvinnurekanda fyrir hið minnkaða starfshlutfall koma til skerðingar á greiðslum.  Helmingur þeirra tekna, umfram frítekjumark (71.262.-) koma til skerðingar.
Hægt er að kynna sér almennar reglur um skerðingar á atvinnuleysisbótum hér: https://vinnumalastofnun.is/atvinnuleitandi/fjarhaedir-og-greidslur-atvinnuleysisbota/skerding-atvinnuleysisbota


3. Sjálfstætt starfandi

Spurningar varðandi samdrátt í rekstri sjálfstætt starfandi á grundvelli bráðabirgðaákvæðis XIV við lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar 


Hvað geri ég ef ég er sjálfstætt starfandi og þarf að minnka rekstur?

Sjálfstætt starfandi einstaklingur þarf ekki að stöðva rekstur heldur að tilkynna um verulegan samdrátt rekstrar til Skattsins. Er því nóg að þeir skili eyðublaði RSK 5.02 til Skattsins og Skatturinn sendi staðfestingu þess efnis til Vinnumálastofnunnar. 

Síðan sækir viðkomandi um atvinnuleysisbætur í gegnum mínar síður atvinnuleitanda.

Hér eru mjög góðar leiðbeiningar frá RSK. :
https://www.rsk.is/um-rsk/frettir-og-tilkynningar/minnkad-starfshlutfall-og-laun-i-sottkvi

 

Þarf ég að tilkynna Vinnumálastofnun um verkefni sem ég sinni meðan ég fæ greiðslur atvinnuleysisbóta?

Já, sjálfstætt starfandi einstaklingur þarf að tilkynna vinnu sem hann tekur að sér á mínum síðum. 

Hvernig sæki ég um ef ég er eigandi rekstrar með rekstur á sér kennitölu (t.d. ehf)?

Þá máttu fara í minnkað starfshlutfall og sækja þá bara um eins og aðrir gera þar.  Þú mátt líka loka alveg og koma inn á bætur hjá okkur. Þegar þú  sækir um atvinnuleysisbætur þarftu  að skila staðfestingu á starfstímabili til okkar.

Hvernig sæki ég um ef ég er ársmaður?

Ef þú ert ársmaður þá getur þú  sótt um venjulegar bætur (atvinnuleysisbætur). Ársmenn eru þeir sem gefa aðeins upp tekjur einu sinni á ári, yfirleitt í skattaskýrslu. Þú þarft að skila okkur: verktakayfirlýsingu og staðfestingu skattstjóra um skil á greiðslu tryggingagjalds og staðgreiðslu. Athugið að ef þú ert á landsbyggðinni fer það í gegnum sýslumann.  

Hvernig sæki ég um ef ég er sjálfstætt starfandi með rekstur á eigin kennitölu?

Ef þú ert sjálfstætt starfandi með rekstur á eigin kennitölu þá greiðir þú þér  reiknað endurgjald (ekki laun) og allt er á þinni kennitölu. - Þú sækir um venjulegar bætur og þarft að skila 5.02 til skattsins og verktakayfirlýsingu til okkar. 

Ég er sjálfstætt starfandi og vantar frekari upplýsingar

Hér má nálgast upplýsingar fyrir sjálfstætt starfandi:
Sjálfstætt starfandi.

Þarf að skila inn verktakayfirlýsingu fyrir sjálfstætt starfandi?

Já, sjálfstætt starfandi einstaklingar þurfa að skila inn verktakayfirlýsingu sem nálgast má hér: https://vinnumalastofnun.is/media/2478/yfirlysingvegnavertakavinnu502.pdf


4. Atvinnurekandi


Ég er atvinnurekandi og þarf að staðfesta minnkað starfshlutfall starfsmanna minna vegna samdráttar. Hvernig geri ég það?

Þú ferð á mínar síður atvinnurekenda og fyllir út staðfestingu á minnkuðu starfshlutfalli. 

 

Þarf ég að fara á mínar síður atvinnurekenda til að staðfesta minnkað starfshlutfall fyrir starfsmenn mína?

Já og athugaðu að þú þarft að vera með rafræn skilríki eða Íslykil á kennitölu fyrirtækis eða í umboði fyrirtækis til að geta farið inn á mínar síður atvinnurekenda.  Hér má sjá hvernig atvinnurekendur skrá sig inn á Mínar síður atvinnurekenda hjá Vinnumálastofnun með Íslykli eða rafrænum skilríkjum.

Starfsmaður hjá mér er ráðinn með ráðningarstyrk frá Vinnumálastofnun. Er mér heimilt að minnka starfshlutfall hans? 

, launamaður og atvinnurekandi sem skrifað hafa undir samning vegna ráðningarstyrks frá Vinnumálastofnun er heimilt að gera samkomulag um minnkað starfshlutfall. Fjárhæð ráðningastyrksins skerðist frá Vinnumálastofnun í réttu hlutfalli við hið minnkaða starfshlutfall og starfsmaður fær greiddar atvinnuleysisbætur á móti í hlutfalli við hið minnkaða starfshlutfall. 

 

Verður eitthvað eftirlit með þeim fyrirtækjum sem nýta úrræðið?

Vinnumálastofnun er heimilt að óska eftir upplýsingum og gögnum frá vinnuveitanda þar sem fram komi nánari rökstuðningur fyrir samdrætti í starfseminni, svo sem fækkun verkefna eða samdráttur í þjónustu. 

Eiga opinberar stofnanir og sveitarfélög rétt á að sækja um minnkað starfshlutfall?

Eftir lagabreytinguna 1. júní sl. þá eiga starfsmenn opinberra stofnana og sveitarfélaga ekki rétt á atvinnuleysisbótum samhliða minnkuðu starfshlutfalli.

Má atvinnurekandi segja upp fólki og nýta 25% regluna sem uppsagnafrest?

Nei, úrræðið gengur út á það að viðhalda ráðningarsambandi milli launamanns og atvinnurekanda og því á það ekki við um einstaklinga sem eru á uppsagnarfresti

Hvernig reikna ég út mánaðarlaun starfsmanns í staðfestingunni um minnkað starfshlutfall á mínum síðum?

Reikna skal út þau heildar mánaðarlaun sem starfsmaður verður með miðað við minnkað starfshlutfall, þ.e. það sem hann hefði fengið greitt miðað við að vinna heilan mánuð í minnkuðu starfshlutfalli. Dæmi: Jón er í 100% vinnu og fær fyrir það 100.000 kr. á mánuði. Hann fer í 25% starfshlutfall og fyrir það fær hann 25.000 kr. í mánaðarlaun. Er þá skráð inn í áætluð mánaðarlaun 25.000 kr.

Mánaðarlaun starfsmanna hjá mér eru mjög mismunandi vegna vaktaálags o.fl. þátta sem þarf að taka tillit til við útreikning. Hvað geri ég?

Vinnumálastofnun þarf að fá upplýsingar um þau laun sem starfsmaður hjá þér mun fá miðað við þá vinnu sem áætlað er að hann sinni eftir að starfshlutfall er minnkað. Þarf því að skila inn tekjuáætlun til Vinnumálastofnunnar sem endurspeglar á sem réttastan hátt þau laun sem starfsmaður mun fá greidd.

Nú lækka ég starfshlutfall hjá starfsmanni og fæ mótframlag hjá ykkur. Má hann/hún samt vinna fulla vinnu?

Nei það er óheimilt að láta starfsmann vinna meira en umsamið er um í minnkuðu starfshlutfalli.

Sem dæmi ef starfsmaður fer niður í 25% starfshlutfalls þá má hann bara inna af hendi 25% vinnu, starfsmaður sem fer í 60% starfshlutfall má bara inna af hendi 60% vinnu.

Hvernig er reiknað starfshlutfall þeirra launamanna sem vinna tilfallandi vinnu og hafa því ekki fast starfshlutfall?

Fyrra starfshlutfall er fundið með að reikna meðaltal starfshlutfalls síðustu mánaða. Miða skal starfshlutfall hvers mánaðar út frá vinnustundum launamanns þann mánuðinn, sem hlutfall af vinnuframlagi 100% starfs.  

Dæmi: Launamaður sem vinnur í starfi þar sem 100% vinna, samkvæmt kjarasamningi viðkomandi, jafngildir 173,33 klst. og hefur í janúar 2020 unnið 80 klst. fyrir atvinnurekanda, reiknast með 46,15% starfshlutfall (80/173,33=46,15%). 


5. Gjaldþrot atvinnurekanda


Ef fyrirtæki sem ég vinn hjá verður gjaldþrota í kjölfar minnkaðs starfshlutfalls á ég þá minni rétt til greiðslna úr Ábyrgðasjóði launa?

Nei, í tilvikum þegar starfshlutfall launamanns hefur verið lækkað að kröfu vinnuveitanda vegna samdráttar í starfsemi hans verður miðað við tekjur launamannsins líkt og þær voru áður en starfshlutfall var lækkað við útreikning á kröfum. 

Hvað gerist ef fyrirtækið sem ég vinn hjá verður gjaldþrota?

Þá heldur þú rétti til greiðslna úr Ábyrgðasjóði launa miðað við fyrra starfshlutfall sem þú varst í. 


Var efnið hjálplegt?

Þakka þér fyrir þitt álit.
Það væri gagnlegt að vita meira um hvað þér finnst.

Hvað er helst að?

Hunang vefstofa Merki Hunang vefstofu

Þessi vefur notar vefkökur (e. cookies).

Sjá nánar í persónuverndarstefnu Vinnumálastofnunar.

, má bjóða þér að prófa að spjalla við Vinný, nýtt snjallmenni Vinnumálastofnunar?
Vinný snjallmenni