Spurt og svarað

Lög nr.24/2020 um tímabundnar greiðslur vegna launa einstaklinga sem sæta sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda án þess að vera veikir.

Hér höfum við safnað saman spurningum og svörum vegna COVID-19.

1 Skilyrði fyrir greiðslum í sóttkví:


1. Hverjir geta átt rétt á greiðslum í sóttkví?

Þeir sem geta átt rétt á greiðslum samkvæmt lögunum eru:

  • Atvinnurekendur sem greitt hafa launamönnum sem sæta sóttkví laun á tímabilinu frá 1. febrúar 2020 til og með 31. desember 2021.

  • Launafólk sem sætt hefur sóttkví á sama tímabili en fá ekki greidd laun frá atvinnurekanda.
  • Sjálfstætt starfandi einstaklingar sem sæta sóttkví á sama tímabili.

2. Hvað er átt við með beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda?

Með beinum fyrirmælum er átt við fyrirmæli/fyrirskipun frá Embætti landlæknis um að sæta sóttkví.

Ekki er átt við almennar leiðbeiningar Landslæknis eða fyrirmæli um samkomubann.

3. Hver eru skilyrði fyrir greiðslum til fyrirtækja vegna sóttkví starfsmanna?

Skilyrði fyrir greiðslum eru að:

  • Starfsmaður eða barn í hans forsjá hafi sannanlega verið í sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda.
  • Atvinnurekandi hafi sannanlega greitt launamanni laun á meðan hann eða barn í hans forsjá sætti sóttkví.
  • Starfsmaður hafi ekki getað sinnt vinnu að hluta eða öllu leyti þaðan sem hann sætti sóttkví eða að önnur atvik hafi ekki staðið í vegi fyrir því að launamaður hafi getað mætt til vinnu á vinnustað.

4. Hver eru skilyrði fyrir greiðslum vegna launataps launafólks í sóttkví?

Heimilt er að greiða launafólki launatap ef það hefur ekki fengið greidd laun vegna rekstrarörðugleika eða tekjufalls atvinnurekanda.

Skilyrði fyrir greiðslum skv. lögunum eru að:

  • launamaður eða barn í hans forsjá hafi sannanlega verið í sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda,
  • launamaður hafi ekki getað sinnt vinnu að hluta eða öllu leyti þaðan sem hann sætti sóttkví 
  • önnur atvik hafi ekki staðið í vegi fyrir því að launamaður hafi getað mætt til vinnu á vinnustað.

Vinnumálastofnun hefur heimild til að óska eftir staðfestingu frá atvinnurekanda um að laun hafi ekki verið greidd og upplýsingum um ástæður þess.

5.Hver eru skilyrði fyrir greiðslum til sjálfstætt starfandi einstaklinga í sóttkví?

Skilyrði fyrir greiðslum til sjálfstætt starfandi einstaklinga eru að:

  • Hinn sjálfstætt starfandi einstaklingur eða barn í hans forsjá hafi sætt sóttkví.
  • Hann hafi ekki getað sinnt vinnu sinni að öllu leyti eða að hluta þaðan sem hann sætti sóttkví eða önnur atvik hafi ekki staðið í vegi fyrir því að hinn sjálfstætt starfandi hafi getað unnið störf sín.

    Önnur skilyrði fyrir greiðslum eru:
  • Að hinn sjálfstætt starfandi hafi verið með opinn rekstur.
  • Hann hafi staðið skil á greiðslum tryggingagjalds og staðgreiðslu skatts af reiknuðu endurgjaldi skv. ákvörðun skattyfirvalda a.m.k. þrjá mánuði á undanfarandi fjórum mánuðum fyrir umsóknardag eða með öðrum reglulegum hætti skv. fyrirmælum ríkiskattstjóra.

6. Hver er munurinn á vottorði heimilislæknis og vottorði sóttvarnarlæknis?

Heimilislæknir og/eða aðrir læknar geta gefið út veikindavottorð til skjólstæðinga sinna vegna fjarvista úr skóla eða vinnu. Útgáfa slíkra vottorða er hins vegar ekki staðfesting á því að einstaklingur hafi sætt sóttkví samkvæmt beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda.

Vottorð sóttvarnarlæknis eru veitt til einstaklings sem hefur verið fyrirskipað að sæta sóttkví skv. beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda þ.e. af almannavörnum eða sóttvarnarlækni og er það tilgreint á vottorði. Þeir sem hafa sætt sóttkví samkvæmt beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda geta sótt slík vottorð inn á https://www.heilsuvera.is/.

Athugið að ekki eru gefin út vottorð vegna skimunarsóttkvíar.

7. Hvað er átt við með heimkomusmitgát?

Heimkomusmitgát felur í sér að viðkomandi þarf að halda sér til hlés og ekki vera innan um fleiri en nauðsyn krefur. Sá sem viðhefur heimkomusmitgát má t.a.m. ekki fara í vinnu, á mannamót eða í veislur þar sem fleiri en tíu manns eru saman komnir.

8. Hvað er átt við með skimunarsóttkví?

Farþegar sem koma til Íslands frá og með 19. ágúst geta valið á milli þess að fara í tvær sýnatökur vegna COVID-19 með fimm daga sóttkví (öðru nafni skimunarsóttkví) á milli þar til niðurstaða seinni sýnatöku liggur fyrir eða sleppa sýnatöku og sæta í 14 daga sóttkví frá komunni til landsins. Krafa um skimun og sóttkví nær til þeirra sem hafa dvalið í meira en sólarhring síðastliðna 14 daga í löndum sem skilgreind eru af sóttvarnalækni sem áhættusvæði en sem stendur gildir það um öll lönd. Er það á valdi sóttvarnarlæknis að endurmeta hvaða lönd og svæði teljast áhættusvæði hverju sinni.

Um skimunarsóttkví gilda sömu reglur og um heimasóttkví þ.e. þeir sem hefur verið gert að sæta sóttkví er skylt að halda sig heima við eða á þeim stað þar sem þeir eru í sóttkví og hafa bein samskipti við sem fæsta einstaklinga sbr. leiðbeiningar sóttvarnarlæknis. Í því felst m.a. að einstaklingur má ekki fara út af heimili nema brýna nauðsyn beri til s.s. til að sækja nauðsynlega heilbrigðisþjónustu.


2. Umsóknarferli:


1. Hvernig sækir launamaður um greiðslur sem ekki hefur fengið greidd laun frá atvinnurekanda sínum á meðan hann sætti sóttkví?

Sótt er um greiðslur vegna launataps á mínum síðum atvinnuleitenda.

Velja þarf þann mánuð sem sóttkví hófst.

Skrá þarf fjölda starfsdaga sem viðkomandi gat ekki sinnt vinnu sinni vegna þess að hann var í sóttkví. Hægt er að velja heila og/eða hálfa daga.

2. Hvernig sækir atvinnurekandi um greiðslur vegna launakostnaðar launamanns sem hefur verið gert að sæta sóttkví?

Atvinnurekandi sækir um greiðslur á mínum síðum atvinnurekenda á sérstöku umsóknarformi.

Atvinnurekandi velur þann mánuð er sóttkví starfsmanna hófst. Hægt er að sækja um í einni umsókn fyrir alla þá starfsmenn sem hófu sóttkví í sama mánuði. Ef um tvo eða fleiri upphafsmánuði sóttkvíar er að ræða, þarf að sækja um fyrir hvern mánuð fyrir sig.

Atvinnurekandi skráir alla þá starfsmenn sem hann greiddi laun en gátu ekki sinnt vinnu sinni að öllu leyti eða hluta þaðan sem þau sættu sóttkví.

Atvinnurekandi skráir fjölda starfsdaga sem starfsmaður gat ekki sinnt vinnu sinni og framvísar nauðsynlegum fylgigögnum ef Vinnumálastofnun óskar eftir þeim. Hægt er að merkja við heila og/eða hálfa daga.

Launamaður þarf svo að samþykkja/staðfesta skráninguna á mínum síðum atvinnuleitanda.

3. Hvernig sækir sjálfstætt starfandi um greiðslur vegna launataps á meðan honum var gert að vera í sóttkví?

Sjálfstætt starfandi skráir sig inn og sækir um inn á mínum síðum atvinnuleitenda.

Á umsókn þarf að merkja við að umsækjandi sé sjálfstætt starfandi.

Velja þarf upphafsmánuð sóttkvíar og tilgreina fjölda starfsdaga sem viðkomandi gat ekki sinnt starfi sínu þaðan sem hann sætti sóttkví.

4. Þarf að sækja um greiðslur í sóttkví fyrir ákveðinn tíma?

Hægt er að sækja um greiðslur í sóttkví fyrir tímabilið 1. febrúar 2020 til og með 31. desember 2021.

Umsóknir um greiðslur skulu berast Vinnumálastofnun fyrir 31. mars 2022. Eftir þá dagsetningu fellur réttur til greiðslu niður.

Nauðsynlegar upplýsingar vegna umsóknar þurfa að berast til Vinnumálastofnunar innan 45 daga frá því að umsóknin barst stofnuninni. Að þeim tíma liðnum er Vinnumálastofnun heimilt að hafna umsókn.

 

5. Hvenær er hægt að sækja um greiðslur í sóttkví?

Hægt er að sækja um greiðslur í sóttkví eftir 15. dag næsta mánaðar eftir að sóttkví lauk.

Dæmi: Ef einstaklingur sætir sóttkví í september þá er ekki hægt að sækja um greiðslur fyrr en eftir 15. október.


3. Fjárhæðir:


1. Hvað telst til launa þegar reiknuð er fjárhæð greiðslna vegna launamanna?

Til launa teljast hvers konar laun og aðrar þóknanir samkvæmt lögum um tryggingagjald þann mánuð sem launamanni var gert að vera í sóttkví.

2. Fjárhæðir greiðslna til atvinnurekenda.

Greiðsla til atvinnurekanda miðast við heildarlaun launamanns í þeim almanaksmánuði eða almanaksmánuðum sem hann eða barn hans var í sóttkví.

Hámarksgreiðslur fyrir hvern dag sem launamaður sætir sóttkví eða annast barn í sóttkví nema 21.100 kr.

Til að finna út fjárhæðir greiðslna fyrir hvern dag skal miða við 30 daga í mánuði.

3. Fjárhæðir greiðslna launamanna (sem ekki hafa fengið greidd laun frá atvinnurekanda).

Þegar launamaður, sem hefur þurft að sæta sóttkví, hefur ekki fengið greidd laun frá atvinnurekanda vegna rekstrarörðugleika eða tekjufalls, skal greiðsla miðast við heildarlaun hans fyrir undanfarandi almanaksmánuð áður en honum eða barni hans var gert að vera í sóttkví.

Heildargreiðslur til launamanns geta þó aldrei verið hærri en því sem nemur mismuni heildarlauna þann mánuð sem honum eða barni hans var gert að vera í sóttkví og heildarlauna undanfarandi mánaðar. 4% af greiðslunni fer til lífeyrissjóðs launamanns. Auk þess greiðir Vinnumálastofnun 11,5% mótframlag.

Hámarksgreiðslur fyrir hvern dag sem launamaður sætir sóttkví eða annast barn í sóttkví nema 21.100 kr.

4. Fjárhæðir greiðslna vegna sjálfstætt starfandi einstaklinga.

Greiðslur til sjálfstætt starfandi einstaklings samkvæmt lögunum miðast við mánaðarlegar meðaltekjur. Skal taka mið af meðaltali reiknaðs endurgjalds sem greitt hefur verið tryggingagjald af og skal miða við tekjuárið 2019.

Miða skal við 30 daga í mánuði til að finna út fjárhæðir greiðslna.

Hámarksgreiðslur eru 21.100 kr. fyrir hvern dag.


4. Greiðslur í sóttkví:


1. Ef einstaklingur er í áhættuhóp og fer í sjálfskipaða sóttkví, á hann þá rétt á greiðslum skv. lögunum?

Nei, ef starfsmaður fer í sjálfskipaða sóttkví fellur hann ekki undir greiðsluþátttöku ríkisins vegna starfsfólks í sóttkví.

Greiðslur afmarkast við þá sem sæta sóttkví að fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda.

2. Ég er á atvinnuleysisbótum og þarf að fara í sóttkví. Á ég að sækja um greiðslur vegna sóttkvíar?

Atvinnulaus einstaklingur sækir ekki um heldur fær greiddar atvinnuleysisbætur áfram á meðan hann er í sóttkví.

3. Geta 70 ára og eldri sótt um greiðslur í sóttkví?

Ef að viðkomandi uppfyllir önnur skilyrði laganna fyrir greiðslum þá getur hann átt rétt á greiðslum í sóttkví.

4. Geta 16 – 18 ára sótt um greiðslur í sóttkví?

Ef að viðkomandi uppfyllir önnur skilyrði laganna fyrir greiðslum þá getur hann átt rétt á greiðslum í sóttkví.

5. Geta þeir sem sæta sóttkví erlendis átt rétt á greiðslum?

Lögin gera ekki greinarmun á því hvar einstaklingar voru í sóttkví. Skilyrðið er að heilbrigðisyfirvöld hafi gefið fyrirmælin.

6. Á launamaður rétt á greiðslum ef hann veikist af völdum Covid-19 á þeim tíma er hann sætir sóttkví?

Nei. Frá þeim tíma sem launamaður veikist af völdum COVID-19 nýtir hann veikindarétt sinn hjá atvinnurekanda og að honum tæmdum getur skapast réttur í sjúkrasjóðum stéttarfélaganna.

7. Er ákveðinn hámarksfjöldi daga sem hægt er að sækja um greiðslur vegna þeirra sem gert hefur verið að sæta sóttkví?

Nei, lögin setja ekki takmarkanir á dagafjölda. Því getur viðkomandi átt rétt á greiðslum fyrir alla þá starfsdaga sem hann sætti sóttkví og var ófær um að sinna starfi sínu á þeim tíma, að öðrum skilyrðum laganna uppfylltum.

8. Á launamaður rétt á greiðslum á grundvelli laganna ef maki veikist alvarlega af völdum Covid-19?

Nei. Ef maki veikist alvarlega getur skapast réttur til greiðslna úr sjúkrasjóðum stéttarfélaganna ef launaréttur er ekki til staðar hjá launagreiðanda.

9. Ef um þvingaða lokun fyrirtækja er að ræða s.s. snyrtistofur, eiga starfsmenn þá rétt á greiðslum?

Nei. Lögin eiga einungis við um þá sem hafa fengið bein fyrirmæli heilbrigðisyfirvalda um að sæta sóttkví. Þau eiga ekki við um almennar leiðbeiningar eða fyrirmæli um samkomubann.

10. Eiga dagforeldrar rétt á greiðslum vegna þeirra vistunardaga sem fallið hafa niður vegna sóttkvíar fjölskyldu sem var með barn í vistun, gegn því að dagforeldri hafi fellt niður gjaldið?

Nei. Eitt af skilyrðum fyrir greiðslum í sóttkví er að einstaklingur sjálfur eða barn í hans forsjá hafi þurft að sæta sóttkví. Lögin eiga ekki við í þeim tilfellum sem vinna fellur niður sökum þess að skjólstæðingar eða viðskiptavinir fyrirtækja sæta sóttkví.

11. Á umsækjandi rétt á greiðslum á grundvelli laganna vegna einstaklinga sem þurfa að viðhafa heimkomusmitgát?

Nei. Heimkomusmitgát felur í sér að viðkomandi þarf að halda sér til hlés og ekki vera innan um fleiri en nauðsyn krefur. Felur aðgerðin í sér takmarkanir vegna sóttvarna en ekki er um að ræða sóttkví í skilningi laga um greiðslur í sóttkví. Sjá nánar á vefsíðu Embættis landlæknis. https://www.landlaeknir.is/um-embaettid/frettir/frett/item42086/heimkomusmitgat-vegna-covid-19

12. Á umsækjandi rétt á greiðslum á grundvelli laganna vegna einstaklinga sem þurfa að sæta skimunarsóttkvíar (tvöföld skimun og 5-6 daga sóttkví)?

Að öðrum skilyrðum uppfylltum getur umsækjandi átt rétt á greiðslum vegna einstaklinga sem þurfa að sæta svokallaðrar skimunarsóttkvíar. Vegur þar þyngst það skilyrði að umsækjandi á ekki rétt á greiðslum hafi einstaklingur, sem sótt er um vegna, farið til útlanda þrátt fyrir að honum hafi mátt vera ljóst þegar hann fór að hann þyrfti að sæta sóttkví við heimkomu.

13. Á atvinnurekandi rétt á greiðslum á grundvelli laganna ef launþegi þarf að fara úr vinnu vegna sýnatöku?

Nei. Eingöngu er hægt að sækja um greiðslur á grundvelli laganna vegna þeirra sem þurfa að sæta sóttkví samkvæmt beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda.


5. Réttur forsjármanna barna í sóttkví:


1. Getur starfsmaður átt rétt á greiðslum samkvæmt lögunum ef að barn hans þarf að sæta sóttkví?

Já. Lögin ná yfir greiðslur til launamanns eða sjálfstætt starfandi einstaklings þegar barn í hans forsjá sætir sóttkví skv. fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda enda barnið undir 13 ára aldri eða undir 18 ára aldri og þiggur þjónustu á grundvelli laga um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir.

Lögin ná ekki til forsjármanna barna sem þurfa að vera heima vegna samkomubanns eða annarrar röskunar á skólastarfi.

2. Eiga forsjármenn barna rétt á greiðslum á grundvelli laganna ef að barn þeirra veikist af völdum Covid-19?

Nei. Ef barn launamanns veikist af völdum COVID-19, þá nýtir launamaður veikindarétt vegna barna hjá atvinnurekanda (allt að 12 dagar) og að honum tæmdum skapast réttur í sjúkrasjóðum stéttarfélaganna.

3. Geta forsjármenn barna í áhættuhóp sem sæta varnareinangrun átt rétt á greiðslu skv. lögunum?

Ef að barn sætir sóttkví samkvæmt beinum fyrirmælum heilbrigðisyfirvalda þá geta forsjármenn átt rétt á greiðslum samkvæmt lögunum ef önnur skilyrði laganna eru uppfyllt.

4. Starfsmaður þarf að vera heima hjá barni í sóttkví, getur hann átt rétt á greiðslum?

Já, ef að barn í hans forsjá hefur sannanlega verið í sóttkví samkvæmt fyrirmælum heilbrigðisyfivalda og að öðrum skilyrðum laganna uppfylltum.

Sjá skilyrði fyrir greiðslum í sóttkví í lið 1.

5. Eiga barnshafandi konur rétt á greiðslum í sóttkví?

Já, ef þær hafa fengið bein fyrirmæli heilbrigðisyfirvalda um að sæta sóttkví og önnur skilyrði laganna eru uppfyllt.


Var efnið hjálplegt?

Þakka þér fyrir þitt álit.
Það væri gagnlegt að vita meira um hvað þér finnst.

Hvað er helst að?

Hunang vefstofa Merki Hunang vefstofu

Þessi vefur notar vefkökur (e. cookies).

Sjá nánar í persónuverndarstefnu Vinnumálastofnunar.

, má bjóða þér að prófa að spjalla við Vinný, nýtt snjallmenni Vinnumálastofnunar?
Vinný snjallmenni